Premier Balkenende ,,wil zeker nadenken?? over de oprichting van een nieuw ministerie voor Veiligheid in de volgende kabinetsperiode. Hij zei dit eind december in een interview met De Telegraaf. De speciale minister voor Veiligheid zou zowel politie en de veiligheidsdienst AIVD als justitie onder zich krijgen. Nu zijn deze verantwoordelijkheden nog verdeeld over de ministers van Binnenlandse Zaken en Justitie.

Volgens Balkenende gaat het kabinet zich in de tweede helft van 2005 buigen over de kwestie. ,,We moeten goed kijken naar de gevolgen van zo'n nieuwe minister van Veiligheid, maar de insteek is positief.?? Het volgende kabinet moet dan definitief beslissen of er een minister van Veiligheid komt.

De afgelopen zomer gooide minister Donner (Justitie, CDA) in een gesprek met NRC Handelsblad ook al een balletje op over samenvoeging van politie en justitie, al noemde hij andere varianten ook bespreekbaar. De terreurbestrijding vormt een belangrijke drijfveer voor de centralisatietendens.

In de VS is na de aanslagen van 11 september 2001 een afzonderlijk Department of Homeland Security in het leven geroepen (naast Justitie) om de meer dan veertig veiligheidsdiensten in dat land te bundelen. In Nederland is minister Donner al aangewezen als coördinerend bewindspersoon voor de terreurbestrijding, voorzien van zogeheten doorzettingsmacht. De AIVD valt echter onder minister Remkes (Binnenlandse Zaken, VVD). Een evaluatiecommissie concludeerde onlangs dat dit zo moet blijven.

Bij de kabinetsformatie van 2002 heeft het Kamerlid Eerdmans (LPF) al gepleit voor een ministerie van Veiligheid. Maar informateur Donner en formateur Balkenende (beiden CDA) wezen volgens hem dit voorstel af. Het zou alleen maar de aandacht afleiden, energie kosten en de bureaucratie bevorderen. De verhouding tussen de departementen van Justitie en Binnenlandse zaken wordt van oudsher getypeerd als ?een stammenstrijd?. Inzet is de zeggenschap over het politieapparaat.

De strijd gaat terug tot de tijd waarin de politie was verdeeld in een rijkspolitie (die onder Justitie viel) en meer dan honderd afzonderlijke gemeentepolitiekorpsen, die ressorteerden onder Binnenlandse Zaken. Deze werden in 1993 samengevoegd in een bestel van 25 regio's plus het Korps Landelijke Politie Diensten (KLPD). Het landelijke korps viel aanvankelijk onder Justitie maar inmiddels wordt de hele organisatie beheerd door Binnenlandse Zaken. Het gezag over de politie is nog wel verdeeld. Justitie is verantwoordelijk voor de strafrechtelijke opsporingstaak. De burgemeesters, die onder Binnenlandse Zaken vallen, gaan over de handhaving van de openbare orde.

Een apart ministerie voor Veiligheid, zoals premier Balkenende heeft voorgesteld, is onnodig en zelfs contraproduktief: investeer liever in betere uitwisseling van informatie over vermeende terroristen en meer professionaliteit, betoogde Ton Horrevorts, directeur van HMSmanagement, een adviesbureau voor de overheid in Den Haag op 27 december op de opiniepagina van deze krant. Een apart ministerie voor Veiligheid, waarin de veiligheidstaken worden ondergebracht die nu zijn verdeeld over de ministeries van Binnenlandse Zaken en Justitie, noemde Horrevoets ontijdig,ondoordacht en onverstandig:
,,De minister van Binnenlandse Zaken en het lokaal bestuur zijn bij uitstek verantwoordelijk voor het leren kennen van gemeenschappen waarin terroristen verkeren, het vroegtijdig herkennen en waar mogelijk isoleren van hen. Dit is op de lange termijn van groter belang voor het doeltreffend bestrijden van het terrorisme dan een goede justitiële vervolging. Voeg daarbij het feit dat de AIVD onder de minister van Binnenlandse Zaken valt en het wordt alleen maar onlogischer dat Justitie verantwoordelijk is voor terrorismebestrijding. Niet een nieuw departement, maar verhoging van de professionaliteit, betere samenwerking en doeltreffende informatie-uitwisseling vormen de sleutel tot een effectievere bestrijding van onveiligheid.??

Voorkomen moet worden dat wij, net als de VS en Spanje, een echte wake-up call krijgen; concentratie van politie en justitie in Nederland is dringend gewenst om op afdoende wijze de dreiging van terrorisme te onderkennen, stelde Joost Eerdmans, Tweede Kamerlid voor de LPF, een dag later op de opiniepagina:
,,Zolang beide departementen bestaan, is tussen Justitie en Binnenlandse Zaken sprake van overlap, verkokering en afschuifgedrag. Dat is ook niet zo verwonderlijk, omdat in de Politiewet is geregeld dat de 25 politiekorpsen beheersmatig onder Binnenlandse Zaken vallen, maar gezagsmatig onder Justitie.

Twee bazen over dezelfde politie dus, de één met het gezag en de ander met het geld als sturingsinstrument. Een schip met twee kapiteins staat doorgaans garant voor een moeizame vaart en inderdaad laait de onderlinge stammenstrijd tussen beide ministeries geregeld op, met als uitschieter de IRT-affaire die midden jaren '90 tot een parlementaire enquête leidde.??

,,Met een minister van Veiligheid krijgt Nederland een bewindspersoon die kan worden afgerekend op 's lands nationale veiligheid??, besloot Eerdmans. ,,Dan kan een streep worden gezet door het verfoeide Hollandse adagium ´gedeelde schuld is geen schuld?. De ongeschreven regel dat als het misgaat in Nederland, iedereen een beetje schuld heeft, moet tot het verleden gaan behoren.??

Dat leidt tot de stelling van deze week:

Er moet een ministerie voor veiligheid komen.