De invoering van de gekozen burgemeester kan ook in fases worden ingevoerd: volgende jaar in een aantal grote steden en later in de kleinere gemeenten. Dat compromis stelde D66-senator Schuyer maandag voor in het tumultueuze debat over de gekozen burgemeester van de afgelopen weken. Ook voor D66-Tweede-Kamerlid Van der Ham is een gefaseerde invoering bespreekbaar.

Het compromisvoorstel is bedoeld om de Eerste-Kamerfractie van de PvdA over de streep te trekken. Die dreigt tegen de grondwetswijziging te stemmen die nodig is om de gekozen burgemeester te kunnen invoeren. Omdat voor die grondwetswijziging een tweederde meerderheid van de Eerste Kamer nodig is, is de steun van de PvdA onontbeerlijk.

Eerder suggereerde premier Balkenende om de gekozen burgemeester in fases in te voeren, maar dat leidde toen tot grote woede bij D66-vice-premier De Graaf. Volgens diens wetsvoorstel moet de bevolking volgend jaar in elke gemeente de burgemeester kunnen kiezen.
De gekozen burgemeester is op verzoek van D66 in het regeerakkoord opgenomen. Over een invoering in één keer zijn daarbij echter geen afspraken gemaakt. Balkenende zei begin februari in een CDA-blad dat het misschien beter zou zijn te wachten met de gekozen burgemeester in gemeenten die moeite hebben met de in 2002 geïntroduceerde dualisering: de strikte scheiding tussen gemeenteraad en gemeentebestuur. Het gaat daarbij vooral om kleinere gemeenten.

De kwestie van de gekozen burgemeester werd weer actueel door uitlatingen van fractieleider Noten van de PvdA in de senaat. Noten zei dat zijn fractie tegen de grondwetswijziging zal stemmen om de gekozen burgemeester mogelijk te maken omdat het kabinet de zaak te veel wil ?afraffelen?. In de grondwet staat nu nog dat de burgemeester door de Kroon benoemd moet worden.
De D66-top toonde zich verontwaardigd over de PvdA-opstelling. Minister Brinkhorst van Economische Zaken en partijleider Dittrich wezen erop dat de PvdA-senatoren in eerste instantie wel hebben voorgestemd.

Het dreigement van de PvdA laat zien hoe gevoelig deze bestuurlijke hervorming ligt. Het is in Den Haag geen dagelijkse kost dat een fractie in de Eerste Kamer zich zo nadrukkelijk een politieke rol aanmeet ? ook al is het een oppositiepartij. Als de PvdA tegenstemt, maakt het bovendien ook de eigen voorkeur van de partij voor een door de gemeenteraad gekozen burgemeester onmogelijk.

Toch is het de vraag of de druk van de PvdA echt nodig zou zijn om De Graaf tot een langzamer invoering van de gekozen burgemeester te bewegen. Bij VVD en CDA leven dezelfde bezwaren. Het CDA heeft al verklaard, bij monde van fractieleider Verhagen ?niet mee te werken' aan invoering ineens in 2006.

De Graaf heeft, op verzoek van de Kamer, al een alternatief uitgewerkt. Dat voorziet erin dat een deel van de ruim 460 burgemeesters in 2006 wordt gekozen en een ander deel in 2010. De Graaf voert wel bezwaren aan tegen deze variant. Een grote reorganisatie levert minder problemen op als zij ineens wordt doorgevoerd, het is niet goed als er twee soorten burgemeesters zijn en bovendien: tweederde van de bevolking wacht al decennia lang op de kans de burgemeester te kiezen.

Wat vindt u van de stelling: